PIERWSZA POMOC

PRZEDMEDYCZNA


WSTP

Prawnym obowizkiem kadego obywatela jest udzielenie pomocy ofiarom wypadkw.
Wedug prawa osoba, ktra dziaajc w dobrej wierze i wedug posiadanej przez siebie wiedzy udziela pomocy ofierze wypadku, a nie uda mu si jej uratowa , nie jest zagroona kar.

Jednoczenie pamitaj!!!!
Nieudzielenie pomocy ofierze wypadku grozi aresztem lub grzywn . Przez udzielenie pomocy rozumie si nie tylko samodzielne ratowanie ofiar wypadku lecz w szczeglnoci zadbanie o moliwie szybkie sprowadzenie fachowej pomocy medycznej.

PODSTAWY DZIAANIA

Podstawowym celem udzielenia pierwszej pomocy przedmedycznej jest denie do utrzymania przy yciu osoby poszkodowanej oraz niedopuszczenie do powstania dalszych powika, do czasu przybycia karetki pogotowia lub lekarza.

Przebieg czynnoci

1/ Upewnij si, czy poszkodowany oraz wiadkowie zdarzenia s bezpieczni.

2/ Sprawd, czy bezpiecznie moesz udzieli pomocy i ostronie zbadaj poszkodowanego.

3/ Oce reakcj na bodce zewntrzne: gos, potrzsanie, uszczypnicie.
Naley delikatnie klepn - potrzsn poszkodowanego za ramiona i/ lub uszczypn i gono spyta: ?czy wszystko w porzdku???

4/ Jeeli nie reaguje na bodce zewntrzne, to naley oceni czynnoci oddechowe:

- zaobserwuj ruch klatki piersiowej i brzucha
- sprawd, czy z nosa i ust wydobywa si powietrze.

5/ Jeeli poszkodowany nie oddycha, to:

- Delikatnie odchyl poszkodowanemu gow do tyu, co w niektrych przypadkach moe doprowadzi do przywrcenia oddechu.

- sprawd, czy wyczuwalne jest ttno. Naley uoy 3 palce wzdu przebiegu ttnicy szyjnej.

6/ Jeeli poszkodowany nie oddycha, wykonaj sztuczne oddychanie wg poniszych zasad:

- Niemowl - 0-1. rok ycia
Sztuczne oddychanie - 30 wdechw/min
Objto (1 wdech) - 6-7 ml/1kg masy ciaa
- Dziecko 1. ? do okresu pokwitania
Sztuczne oddychanie - 20 wdechw/min
Objto (1 wdech) - 6-7 ml/1kg masy ciaa
- Dorosy od okresu pokwitania
Sztuczne oddychanie - 12 wdechw/min
Objto (1 wdech) - 6-7 ml/1kg masy ciaa

7/ Jeeli poszkodowany nie oddycha i nie czujesz pracy jego serca, podejmij czynnoci reanimacyjne i wezwij pogotowie.

8/ Jeeli stwierdzisz, e osoba poszkodowana ma powane obraenia plecw czy szyi, nie wolno Ci jej rusza. Wyjtkiem od tej reguy jest ratowanie przed poarem, wybuchem? itp.

9/ Jeeli poszkodowany w wypadkach urazowych jest przytomny lub jest nieprzytomnych, ale wystpuj u niego funkcje yciowe w postaci oddechu i ttna, naley uoy go w tak zwanej pozycji bocznej ustalonej.


10/ Jeeli poszkodowany ley w pozycji bocznej ustalonej, obserwuj jego funkcje yciowe, by w kadej chwili mc podj reanimacj.

11/ Jeeli jeste sam, nie naley oddala si od poszkodowanego na okres duszy ni l -2 minuty (na przykad w celu wezwania pomocy).

UWAGA!

W kadym przypadku zagroenia zdrowia i ycia rannego, po wykonaniu czynnoci ratowniczych, naley bezwzgldnie skorzysta z pomocy lekarskiej.

WZYWANIE POMOCY

Pamitaj, aby jak najszybciej wezwa pomoc.

- Jeeli jest co najmniej dwch ratujcych, jeden z nich udaje si po pomoc zaraz po stwierdzeniu, e poszkodowany nie oddycha.

- Gdy na miejscu wypadku jest tylko jeden ratujcy, a poszkodowany jest osob doros, ktra nie oddycha prawdopodobnie w wyniku choroby serca, naley natychmiast wezwa pomoc.

- W przypadku prawdopodobiestwa utraty przytomnoci w wyniku braku oddechu, np. spowodowanego urazem, toniciem, zadawieniem, zatruciem oraz gdy poszkodowanym jest niemowl lub dziecko, ratujcy powinien przez 1-3 minuty wykonywa zabiegi przywracajce podstawowe czynnoci yciowe (oddech, praca serca).

Zasady wzywania pomocy.

1/ Okrel dokadnie miejsce wypadku.

- numer lub odcinek drogi

- najblisze skrzyowanie,

- charakterystyczne szczegy otoczenia

- nazwa ulicy, numer domu i mieszkania, pitro

- podaj swj numer telefonu

2/ Opisz zdarzenia

- rodzaj wypadku

- liczba osb poszkodowanych

- moliwe dalsze zagroenia

3/ Oce stan osoby zagroonej

- szacunkowy wiek

- pe

- stan przytomnoci

- oddech

- ttno

- krwawienia

- zamania

4/ Wysuchaj uwanie przekazanych instrukcji

UWAGA!!! Nie odkadaj nigdy suchawki jako pierwszy.

Numery sub ratowniczych:
997 - Policja
998 - Stra Poarna
999 - Pogotowie Ratunkowe
112 - telefonujc z telefonu komrkowego dodzwaniamy si do najbliszej jednostki policji. Poczenie jest bezpatne i mona je zrealizowa z dowolnego telefonu komrkowego nawet bez logowania si do sieci operatora.
601 100 100 - numer Wodnego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, poczenie z kadego telefonu komrkowego
601 100 300 - numer komrkowy Grskiego oraz Tatrzaskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, dostpny jest dla wszystkich, a bezpatny dla abonentw sieci Plus

REANIMACJA KRENIOWO - ODDECHOWA

Reanimacja polega na rwnoczesnym prowadzeniu masau poredniego serca i sztucznego oddychania metod usta-nos bd metod usta-usta.

Metoda usta - nos jest bardziej zalecana poniewa:
- drogi oddechowe s optymalnie otwarte przy zamknitych ustach
- metoda jest atwiejsza i bezpieczniejsza dla ratownika.

Aby rozpocz sztuczne oddychanie i masa serca naley:
1/ uoy poszkodowanego na twardym, paskim podou w pozycji "na plecach". W przypadku kobiet w zaawansowanej ciy, podkadamy klin pod prawy bok ? aby nie utrudnia dopywu krwi do podu.

2/ udroni drogi oddechowe poprzez odchylenie gowy do tyu;

3/ usun ciaa obce (ksy pokarmu, sztuczne szczki, wybite zby itp.) znajdujce si w jamie
ustnej i gardle.

4/ wykona dwa, inicjujce wdechy powietrza do puc, co niekiedy moe spowodowa przywrcenie samodzielnego oddychania i krenia.

5/ wyznaczy miejsce uoenia rk ratownika na klatce piersiowej poszkodowanego.

Obszar ten znajduje si w jednej trzeciej dolnej czci mostka, okoo cztery centymetry (3 zczone palce) powyej wyrostka mieczykowatego (czyli dolnego zakoczenia mostka). Pamitaj, e atwiej znale to miejsce rozpinajc lub przecinajc grubsze warstwy odziey okrywajce od przodu klatk piersiow. Ponadto zyskuje si wtedy pewno, e pod warstw odziey nie znajduj si odamki szka lub ostrych przedmiotw, ktre mogyby porani zarwno poszkodowanego jak i ratownika.

Reanimacja
1/ uoy rce jedna na drugiej tak, aeby opuszka doni jednej rki leaa na grzbiecie
drugiej rki, a palce byy lekko uniesione ku grze. Koczyny grne wyprostowa w okciach i ustawi w osi zblionej do pionowej.

UWAGA!!! W przypadku dziecka masa serca wykonujemy jedn rk, a u niemowlaka ? dwoma palcami.

2/ mostek uciska szybkim ruchem na gboko okoo 4 centymetrw. Sia nacisku potrzebna do uzyskania takiego wychylenia mostka wynosi ok. 20 kilogramw (mona w ramach treningu sprawdzi jej warto na przykad na wadze azienkowej).

3/ czstotliwo masau powinna wynosi 80-100 ucini klatki piersiowej na minut.

4/ po wykonaniu 30 ucini klatki piersiowej, przechodzimy do poczenia ucini z wdechami powietrza do puc poszkodowanego, wg poniszych zasad:

- Niemowl - 0-1. rok ycia
Rozpoczcie od - 5 wdechw, a nastpnie 30 uciskw
Miejsce ucisku - 1 palec poniej linii sutkowej
Gboko ucisku - 1,5-2,5 cm
Czstotliwo ucisku - 100 ucini/min
Oddech : ucisk - 2:30, przy 2 ratownikach 2:15
- Dziecko 1. ? do okresu pokwitania
Rozpoczcie od - 5 wdechw, a nastpnie 30 uciskw
Miejsce ucisku - 1 palec powyej dou mostka
Gboko ucisku - 1,5-2,5 cm
Czstotliwo ucisku - 100 ucini/min
Oddech : ucisk - 2:30, przy 2 ratownikach 2:15
- Dorosy od okresu pokwitania
Rozpoczcie od - 30 uciskw
Miejsce ucisku - 3 palce powyej dou mostka
Gboko ucisku - 4-5 cm
Czstotliwo ucisku - 100 ucini/min
Oddech : ucisk - 2:30

5/ Akcj reanimacyjn moe prowadzi jeden lub dwch ratownikw.

6/ Jeeli akcj reanimacyjn prowadzi dwch ratownikw, naley ? w celu uniknicia zmczenia - co 1-2 minuty zmienia si rolami. Przerwy wynikajce z takich zmian, naley zmniejszy do niezbdnego minimum.

7/ Jeeli nie jeste w stanie lub nie chcesz wykonywa oddechw ratowniczych, zastosuj ucinicia klatki piersiowej.

- jeeli stosujesz wycznie ucinicia klatki piersiowej, wykonuj je bez przerwy, z czstotliwoci 100 uni /min,

- przerwij swoje dziaanie w celu sprawdzenia stanu poszkodowanego tylko wtedy, jeeli zacznie on prawidowo oddycha. W innym przypadku nie przerywaj resuscytacji.

8/ Kontynuuj resuscytacj do czasu gdy:

- przybd wykwalifikowane suby medyczne i przejm dziaania,

- poszkodowany zacznie prawidowo oddycha,

- ulegniesz wyczerpaniu.

ZRANIENIA

Kad ran pozostawiamy w stanie, w jakim j zastalimy, przykrywajc jedynie, moliwie szybko, jaowym materiaem opatrunkowym. W czasie opatrywania ranny powinien lee lub przynajmniej siedzie. Nie naley usuwa cia obcych tkwicych w ranie, gdy zapobiegaj krwawieniu.

ZAMANIA

Pierwsza pomoc polega na unieruchomieniu dwch staww ssiadujcych ze zaman koci lub dwch ssiednich koci, jeeli uszkodzony jest staw. Jeli ko przebia skr i rana obficie krwawi, zatamuj krwawienie, ale nie prbuj nastawia koci ani oczyszcza rany. Za jaowy opatrunek i natychmiast wezwij pogotowie. Nie przesuwaj ofiary, jeli ma uszkodzony krgosup, szyj lub miednic.

KRWOTOK Z NOSA

Ka pacjentowi usi z gow pochylon do przodu i siedzie spokojnie przez duszy czas.
Po mu na nasadzie nosa i karku zimny, mokry rcznik lub ld. Jeli krwawienie nie ustaje, w w obie dziurki od nosa tampony z gazy.

OMDLENIA

U tak osob na plecach. Upewnij si, e oddycha. Najpierw unie jej nogi. Rozepnij jej ubranie, otwrz okno lub wynie j do chodnego miejsca. Jeli omdlenie trwa duej ni minut lub dwie, przykryj poszkodowanego i wezwij karetk pogotowia.

OPARZENIA

Drobniejsze oparzenia jak najszybciej ozib zimn wod lub przy kostki lodu i trzymaj, dopki bl nie ustpi. Nie stosuj adnych maci ani tuszczw. Pcherze na skrze przykryj sterylnym opatrunkiem. Nie przebijaj ich ani nie wyciskaj.

ZATRUCIA

Jeli kogo bardzo boli brzuch, ma biegunk, wymioty lub zawroty gowy albo gorczk, wezwij natychmiast lekarza. Poinformuj, czym najprawdopodobniej ofiara si zatrua ? nim przyjedzie, powie Ci, co robi. Nie wywouj wymiotw, jeli ofiara pokna substancj rc, a take jeli pi lub ma drgawki. Jeli jest to zatrucie pokarmowe, postaraj si dostarczy lekarzowi prbk ?podejrzanej? potrawy, jej analiza moe przypieszy leczenie. Przy zatruciu czadem wynosimy poszkodowanego z zagazowanego pomieszczenia uwaajc na wasne bezpieczestwo.

CIAA OBCE

Ciaa obce mog by usuwane z rany tylko przez lekarza i ta czynno nie wchodzi w zakres pierwszej pomocy. Niewprawne prby usuwania gro pozostawieniem w ranie fragmentw ciaa obcego, a take stanowi niebezpieczestwo wprowadzenia dodatkowego zakaenia. Wiksze ciaa obce o gadkich brzegach czsto tamponuj ran i zapobiegaj tym samym powstaniu duego krwawienia.

UDAWIENIA

Zastosuj manewr Heimlicha: stojc z tyu, obejmujemy poszkodowanego na wysokoci brzucha, kadziemy nasad zczonych doni midzy ppkiem a dolnymi ebrami. ciskajc do siebie, lekko w gr, wypychamy powietrze z dolnej czci puc poszkodowanego. Wykonuje si 5 serii po 5 razy.

PORAENIA PRDEM

Pamitaj, aby ratujc poraonego samemu nie zosta poraonym. Odetnij dopyw prdu najszybciej jak to moliwe. Zadzwo po pogotowie i stra poarn. Nie dotykaj poraonego, dopki dopyw prdu nie zostanie odcity. Dopiero wtedy sprawd, czy oddycha i czy ma ttno. Jeli to konieczne, zastosuj sztuczne oddychanie lub masa serca. Upewnij si, czy nie ma zama lub
obrae wewntrznych.

PADACZKA

Choremu grozi niebezpieczestwo zachynicia oraz uraz gowy, ktry moe dozna, padajc na ziemi lub w wyniku nieskoordynowanych ruchw w czasie napadu. Klkamy od strony gowy chorego, a rkoma i udami przytrzymujemy jego gow, aby zapobiec jej urazom. W jeden kcik ust moemy woy chusteczk, zapobiegajc przygryzaniu sobie przez chorego jzyka i warg. Nie wolno w czasie ataku chorego unieruchamia si.

URAZY GOWY

Przy uderzeniu w gow istnieje niebezpieczestwo urazu mzgowego i pniejszych
powanych komplikacji. Jeli gowa krwawi, za opatrunek, zabandauj i ka rannemu lee, dopki nie przyjedzie lekarz.

ATAK SERCA

Najczstsze objawy ataku serca to bl w klatce piersiowej i okolicach, czasem promieniujcy do szyi i ramion. Ofiara moe si poci i traci przytomno. Wezwij pogotowie. Jeli chory ma kopoty z oddychaniem, pom mu przybra wygodn pozycj. Rozepnij obcise ubranie. Zachowaj spokj i sprbuj go uspokoi. W przypadku utraty przytomnoci sprawd oddech i ttno, gdy trzeba, podejmij czynnoci reanimacyjne.

* * * * * * *

Wicej aktualnych informacji na stronach:

- Polska Rada Resuscytaci >>

- www.ratownictwo.win.pl